Pierwszy krok: cena rezerw i rynki krótkoterminowe
Banki utrzymują rezerwy w banku centralnym i w miarę potrzeb pożyczają krótkoterminowe środki lub lokują nadwyżki. Stopy EBC wyznaczają cenę wybranych operacji z bankiem centralnym i stanowią kotwicę dla bardzo krótkich stóp rynkowych. Gdy kotwica się przesuwa, zmienia się koszt finansowania i dochód z bezpiecznych krótkoterminowych aktywów.
Rynki patrzą jednak w przyszłość. Długoterminowa stopa zależy od przewidywanych przyszłych stóp, inflacji, wzrostu i ryzyka. Dziesięcioletni kredyt ze stałym oprocentowaniem nie musi zmienić ceny dokładnie o tyle samo i tego samego dnia co jedna stopa EBC. Bank dolicza też koszty, ryzyko kredytowe, kapitał i marżę.
Wiele kanałów, a nie jedna rura
Kanał stopy procentowej zmienia cenę nowego kredytu i wynagrodzenie za oszczędzanie. Kanał kredytowy wpływa na zdolność i chęć banków do udzielania finansowania. Ceny obligacji, akcji i nieruchomości zmieniają majątek i dostęp do kredytu. Kurs walutowy oddziałuje na ceny importu i eksportu, a komunikacja banku centralnego kształtuje oczekiwania.
Gdy kredyt drożeje, część rodzin odkłada zakup mieszkania, a firmy inwestycję. Wyższy zwrot z oszczędności może skłaniać do odłożenia konsumpcji. Słabszy popyt zmniejsza presję na moce produkcyjne, płace i ceny. Przy obniżce kierunek może być przeciwny, ale nie mechanicznie: dłużnik, oszczędzający i eksporter odczują tę samą zmianę inaczej.
- stopy rynkowe i oczekiwania
- oprocentowanie kredytów i depozytów
- ceny aktywów i zabezpieczeń
- kurs walutowy i ceny importu
- konsumpcja, inwestycje, płace i ceny końcowe
Transmisja jest powolna, zmienna i nierówna
Sam EBC podkreśla długie, zmienne i niepewne opóźnienia. Istniejące kredyty mogą mieć stałe oprocentowanie, firmy mogą finansować inwestycje z własnych środków, a banki przenoszą zmianę w różnym tempie. Jednocześnie działają ceny energii, podatki, popyt zagraniczny i szoki geopolityczne. Późniejszej inflacji nie można więc przypisać jednemu posiedzeniu.
Polityka ma też skutki redystrybucyjne. Wyższe stopy mogą pomóc nowym oszczędzającym, a obciążyć kredytobiorców po zmianie oprocentowania. Mogą schłodzić ceny aktywów, inwestycje i zatrudnienie. Bank centralny dba o ogólną stabilność cen; celowana pomoc konkretnej grupie należy przede wszystkim do rządu.
Odsetki nie znikają w gospodarce bitcoinowej
Protokół Bitcoina nie ma komitetu ustalającego podstawową stopę. Nie oznacza to zerowych odsetek. Osoba pożyczająca BTC rezygnuje z płynności, przyjmuje ryzyko kontrahenta i może żądać wynagrodzenia. Rynkowa stopa może być bardzo wysoka, szczególnie gdy zabezpieczenie lub egzekwowanie umowy są słabe.
Stała emisja usuwa jeden kanał polityki pieniężnej, a nie cykl koniunkturalny, straty kredytowe czy zmiany popytu na pieniądz. W systemie z twardszą regułą więcej dostosowania przypadłoby cenom, płacom, upadłościom i prywatnym buforom. Dla jednych to zaleta wiążącej zasady, dla innych koszt mniejszej elastyczności.