Oczekiwanie wspólnej akceptacji
Przyjmujemy banknot głównie dlatego, że spodziewamy się wydać go dalej. Powstaje efekt sieciowy: im więcej osób używa tej samej jednostki, tym jest ona użyteczniejsza. Prawo, podatki i płatności publiczne mogą wzmacniać akceptację, ale codzienna użyteczność zależy również od cen, sprzedawców i infrastruktury.
Zaufanie nie oznacza ślepej wiary w niezmienną cenę. Ludzie mogą używać waluty z umiarkowaną inflacją, jeśli jest praktyczna i wystarczająco przewidywalna w krótkim czasie. Przy hiperinflacji lub ograniczeniu wypłat koordynacja może przenieść się na obcą walutę, towary albo inny zapis wartości.
Warstwy instytucjonalne
W gotówce polegamy na emitencie, ochronie przed fałszerstwem i prawie. Depozyt wymaga też wypłacalności banku, systemu płatniczego, nadzoru i ochrony depozytów. Karta dodaje wydawcę, agenta rozliczeniowego, sieć i przetwarzanie techniczne. Prosta płatność opiera się na kilku powiązanych obietnicach.
Warstwy te zapewniają zwrot części płatności, odzyskanie dostępu, ochronę konsumenta i kredyt. Tworzą też punkty kontroli i awarii. Rachunek może zostać omyłkowo zablokowany, instytucja upaść, a reguły się zmienić.
Co zmienia Bitcoin
Bitcoin pozwala użytkownikowi sprawdzać reguły i transakcje własnym węzłem zamiast ufać jednej centralnej księdze. Posiadacz klucza prywatnego może autoryzować transfer bez zgody banku. Konsensus i proof of work utrudniają zmianę potwierdzonej historii.
Trustless lepiej rozumieć jako minimalizację zaufania do konkretnego pośrednika, a nie brak wszelkiego zaufania. Użytkownik polega na własnym rozumieniu lub audycie oprogramowania, niezainfekowanym sprzęcie i bezpiecznej kopii. Korzystając z giełdy, ponownie ufa operatorowi.
- weryfikowanie reguł nie oznacza rozumienia każdej linii kodu
- samodzielna piecza usuwa ryzyko powiernika, ale dodaje ryzyko własnego błędu
- decentralizacja ogranicza część punktów kontroli, nie każde ryzyko ludzkie i techniczne
Zaufanie, kontrola i możliwość naprawy
System scentralizowany może odwrócić część oszustw i odzyskać dostęp, ponieważ uprawniona instytucja może zmienić zapis. Bitcoin celowo preferuje ostateczność płatności i kontrolę klucza. Pomaga to przeciw arbitralnej cenzurze, lecz przelew na błędny adres zwykle nie ma centralnej procedury reklamacji.
Właściwe pytanie brzmi więc: komu lub czemu ufamy przy danej operacji, co możemy sprawdzić, jakie są skutki awarii i czy istnieje środek odwoławczy. Różni użytkownicy mogą rozsądnie wybrać różną równowagę.