Wiadomość o płatności nie jest jeszcze ostatecznym rozrachunkiem
Wysyłając przelew, przekazujesz bankowi autoryzowane zlecenie. Bank sprawdza dane, dostępne saldo, zabezpieczenia i wymogi prawne, zanim informacja trafi do dalszych uczestników. Status „wysłano” lub autoryzacja karty nie muszą przypadać na tę samą chwilę co prawna i księgowa ostateczność między bankami.
Rozliczenie ustala, kto komu i ile jest winien. Rozrachunek wygasza to zobowiązanie przez przekazanie uzgodnionego aktywa. Jedne systemy przetwarzają każdą płatność osobno w czasie rzeczywistym, inne kompensują wiele zleceń i rozrachowują tylko różnicę netto.
Płatność w jednym banku jest najprostsza
Jeżeli kupujący i sprzedawca korzystają z tego samego banku, może on zmniejszyć jeden depozyt i zwiększyć drugi. Ta wewnętrzna płatność nie wymaga wysłania rezerw do innego banku. Bank nadal musi poprawnie prowadzić zapisy, chronić dostęp oraz stosować reguły ostateczności i reklamacji.
Płatność między dwoma bankami zmienia dodatkowo relację między instytucjami. Bank płatnika jest winien bankowi odbiorcy wartość przesłaną przez klienta. To zobowiązanie międzybankowe trzeba rozrachować według reguł danego systemu.
Rezerwy zamykają zobowiązanie między bankami
W strefie euro usługi TARGET rozrachowują wybrane płatności w pieniądzu banku centralnego. T2 jest systemem rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym dla płatności bankowych i innych, a TIPS obsługuje rozrachunek natychmiastowy przez całą dobę. Po przesunięciu rezerw z rachunku jednego banku na rachunek drugiego nie pozostaje już wyłącznie prywatna obietnica między nimi.
Użycie pieniądza banku centralnego jako aktywa rozrachunkowego zmniejsza ryzyko kredytowe między bankami komercyjnymi. Nie usuwa ryzyka operacyjnego, cybernetycznego, oszustwa ani ryzyka prawnego w całym łańcuchu. Dlatego istnieją procedury awaryjne, limity, nadzór i ścisłe reguły ostateczności.
- autoryzacja: sprawdzenie, czy płatność może się rozpocząć
- rozliczenie: wyliczenie zobowiązań uczestników
- rozrachunek: ostateczny transfer aktywa rozrachunkowego
- uznanie klienta: aktualizacja salda odbiorcy według reguł systemu
Przelew bankowy i transakcja bitcoinowa stosują inne modele
W Bitcoinie węzły sprawdzają podpis i reguły, a górnicy umieszczają transakcję w łańcuchu proof of work. Nie ma osobnej warstwy rezerw międzybankowych, ale pewność rośnie wraz z potwierdzeniami. Sprzedawca może zaakceptować inne ryzyko dla małej płatności niż dużej, a ważnego błędnego przelewu nie cofnie centralne biuro reklamacji.
System bankowy może zapewnić kontrolę tożsamości, wykrywanie oszustw, zwrot niektórych płatności i kredyt, kosztem bardziej złożonego łańcucha pośredników i reguł. Bitcoin łączy transfer i rozrachunek własnego aktywa w jednej publicznej sieci, ale nie rozstrzyga automatycznie sporu o towar, tożsamość lub błąd użytkownika.