Środek wymiany
Środek wymiany przyjmujemy nie po to, by go bezpośrednio zużyć, lecz by móc zapłacić dalej. Ogranicza problem podwójnej zbieżności potrzeb. Jego użyteczność rośnie wraz z akceptacją, szybkością rozrachunku i przewidywalnością kosztów transferu.
Akceptacja nie jest zero-jedynkowa. Euro jest bardzo użyteczne w strefie euro, mniej poza nią. Karta jest wygodna, ale zależy od rachunku, sieci, sprzedawcy i reguł wydawcy. Bitcoin może być przyjmowany bezpośrednio lub przez pośrednika, a jego zasięg i łatwość obsługi różnią się regionalnie.
Jednostka rozrachunkowa
Jednostka rozrachunkowa jest językiem cen i umów. Pozwala stwierdzić, że kawa kosztuje trzy euro, porównać czynsz z pensją i ułożyć budżet. Może działać w księgowości nawet wtedy, gdy techniczna płatność odbywa się innym narzędziem.
Stabilność krótkoterminowej siły nabywczej ułatwia planowanie. Gdy cena jednostki wobec zwykłych dóbr gwałtownie się zmienia, sprzedawcy często nadal prowadzą rachunek w stabilniejszej walucie i tylko przeliczają kwotę przy płatności. Dziś Bitcoin jest w większości miejsc raczej aktywem płatniczym niż główną jednostką cen.
Magazyn wartości
Magazyn wartości przenosi część siły nabywczej z dziś na później. Idealne zachowanie nie istnieje: gotówka traci siłę przez inflację, obligacje mają ryzyko stóp i kredytu, nieruchomości wymagają utrzymania, a Bitcoin cechują duża zmienność i ryzyko utraty kluczy.
Przydatność zależy od horyzontu i celu. Pieniądze na jutrzejszy czynsz potrzebują płynności i małych wahań. Długoterminowa rezerwa może tolerować inne ryzyka. Określenie „magazyn wartości” nie jest gwarancją ceny, lecz oceną wyników, ryzyka i czasu.
- płatność: czy aktywo da się praktycznie przekazać drugiej stronie?
- rachunek: czy wyraża się w nim ceny i zobowiązania?
- przechowanie: jak niezawodnie przenosi siłę nabywczą w czasie?
Bitcoin przez pryzmat trzech funkcji
Bitcoin umożliwia globalny transfer bez zgody centralnego operatora i ma przewidywalny harmonogram emisji. To mocne cechy dla niektórych płatności i długiego przechowywania. Warstwa bazowa ma jednak ograniczoną przepustowość, użytkownik odpowiada za klucze, a cena rynkowa silnie się zmienia.
Nie trzeba jednym słowem rozstrzygać, czy Bitcoin „jest” pieniądzem. Precyzyjniej pytać, którą funkcję pełni, dla kogo, gdzie, jakim kosztem i w jakim czasie. Tak można porównywać go z gotówką, depozytem i złotem bez reklamowych skrótów.