Liczba nominalna i wynik realny
Jeżeli pensja rośnie z 1500 do 1560 euro, nominalnie wzrosła o cztery procent. Jeżeli odpowiedni koszyk konsumpcyjny podrożał w tym czasie o pięć procent, ilość dóbr i usług dostępnych za pensję w przybliżeniu spadła. Wynik realny zależy od indeksu i faktycznych wydatków.
Ta sama zasada dotyczy oszczędności, zwrotu i długu. Konto z zerowym oprocentowaniem zachowuje saldo nominalne, niekoniecznie siłę nabywczą. Dług o stałej kwocie może realnie maleć wraz z ogólnym wzrostem cen i płac, ale tylko gdy rośnie też dochód dłużnika i nie zmieniają się odsetki ani warunki.
Co mierzy inflacja
Indeks cen konsumpcyjnych śledzi koszt reprezentatywnego koszyka dóbr i usług. Strefa euro używa zharmonizowanego HICP, aby porównywać kraje. Wagi opierają się na wydatkach gospodarstw, a metodologia uwzględnia zmiany jakości i zastępowanie produktów.
Indeks jest średnią, nie rachunkiem każdego gospodarstwa. Rodzina wydająca dużo na energię i mieszkanie może odczuć inną zmianę niż rodzina z innym budżetem. Jeden produkt może drożeć, gdy elektronika tanieje. Pojedynczy skok ceny nie dowodzi więc takiej samej inflacji ogólnej.
Dlaczego ceny się zmieniają
Poziom cen może rosnąć przy silnym popycie, ograniczonej produkcji, droższej energii i imporcie, zmianach płac, podatków, warunków kredytu i oczekiwań. Pieniądz i kredyt są ważne, ale wpływ przechodzi przez wydatki, moce gospodarki, szybkość obiegu i zachowania. Jedna przyczyna nie wyjaśnia każdego epizodu.
Wiele banków centralnych dąży do niskiej, stabilnej, dodatniej inflacji. EBC dąży do inflacji na poziomie dwóch procent w średnim okresie. Zwolennicy wskazują bufor przed deflacją i możliwość dostosowania płac; krytycy — kumulatywną utratę siły nabywczej i nierówne skutki. Cel nie jest obietnicą identycznego wyniku co roku.
- zmiana jednej ceny nie jest zmianą całego poziomu cen
- oficjalny indeks to odtwarzalna średnia, nie osobisty budżet
- realna stopa zwrotu w przybliżeniu porównuje zwrot nominalny z inflacją; dokładny wynik wymaga składania
Bitcoin i siła nabywcza
Emisja nowych bitcoinów jest przewidywalna, a liczbę jednostek ograniczają reguły konsensusu. Usuwa to dyskrecjonalną emisję jednego organu. Nie usuwa zmian popytu, regulacji, płynności, ryzyka technicznego ani dużych wahań ceny rynkowej.
W jednych długich okresach Bitcoin może silnie zyskiwać względem koszyka, a w innych gwałtownie tracić. Nie należy go przedstawiać jako stabilnej ochrony siły nabywczej w każdym horyzoncie. Precyzyjne twierdzenie podaje daty, walutę, indeks oraz koszty zakupu i przechowywania.