Pieniądz i waluta nie są pełnymi synonimami
Pieniądz oznacza to, co w praktyce pełni rolę środka płatniczego, jednostki rozrachunkowej i magazynu wartości. Waluta jest konkretnym systemem jednostek — na przykład euro — wraz z instytucjami i regułami emisji oraz użycia. W mowie potocznej pojęcia się nakładają, lecz rozróżnienie pomaga w precyzyjnym opisie.
Waluta obca może być aktywem finansowym mieszkańca innego kraju, choć lokalne ceny i podatki rozlicza się inaczej. Zależnie od kontekstu prawnego i ekonomicznego Bitcoin bywa nazywany aktywem cyfrowym, kryptowalutą lub alternatywnym pieniądzem. Sama etykieta nie określa funkcji ani ryzyka.
Majątek to stan, dochód to strumień
Majątku osoby nie określa samo saldo gotówki. Majątek netto to wartość aktywów — gotówki, inwestycji, nieruchomości i udziałów w firmach — pomniejszona o zobowiązania. Wiele aktywów zmienia cenę i trudno je szybko sprzedać, więc wysoki majątek nie oznacza automatycznie wysokiej bieżącej płynności.
Dochód mierzy się za okres: miesięczne wynagrodzenie, roczny zysk, czynsz lub odsetki. Osoba o dużym dochodzie może mieć niewielki majątek netto wskutek wydatków czy długu; osoba z dużym majątkiem może mieć mały regularny dochód. Mieszanie stanu ze strumieniem prowadzi do błędnych porównań.
- stan: wartość w danej chwili, np. majątek netto
- strumień: wartość w okresie, np. miesięczny dochód
- płynność: szybkość zamiany aktywa na użyteczny pieniądz bez dużej straty
Dług łączy teraźniejszość z przyszłością
Dług powstaje, gdy dłużnik otrzymuje wartość dziś i zobowiązuje się świadczyć w przyszłości. Dla dłużnika to zobowiązanie, dla wierzyciela — należność. Umowa określa walutę, termin, odsetki, zabezpieczenie i skutki niewykonania. Ta sama nominalna kwota może mieć bardzo różne ryzyko.
Kredyt może finansować produktywną inwestycję lub wyrównać czas między przychodem a wydatkiem. Może też zwiększyć stratę, szczególnie przy zmiennej stopie, spadku dochodu lub zmiennym zabezpieczeniu. Pożyczka pod zastaw Bitcoina dodaje ryzyko likwidacji po spadku ceny zabezpieczenia.
Miejsce Bitcoina
Posiadany Bitcoin jest aktywem właściciela; sam wzrost ceny rynkowej nie czyni go automatycznie dochodem. Sprzedaż, nagroda oraz zasady rachunkowe i podatkowe mogą definiować dochód odmiennie w różnych jurysdykcjach. Opis ekonomiczny trzeba oddzielić od indywidualnej oceny podatkowej.
Jeśli ktoś pożycza pod zastaw Bitcoina, Bitcoin pozostaje zabezpieczeniem i powstaje nowy dług. Otrzymana gotówka nie zwiększa majątku netto o pełną kwotę, bo towarzyszy jej zobowiązanie. Takie myślenie bilansowe chroni przed reklamą przedstawiającą pożyczkę jako darmowy kapitał.