Jedna kwota widziana z dwóch stron
Jeśli na rachunku bieżącym jest 1 000 euro, w osobistym zestawieniu klienta to aktywo. Klient ma wobec banku prawo wykorzystać tę kwotę do przelewu lub wypłaty. W bilansie banku te same 1 000 euro jest zobowiązaniem, ponieważ bank ma spełnić świadczenie wobec klienta. Księgowość nie pokazuje dwóch kwot, lecz jedną relację między dwiema stronami.
Aktywa banku mogą obejmować kredyty dla klientów, papiery wartościowe, rezerwy w banku centralnym i gotówkę. Po stronie zobowiązań znajdują się depozyty, wyemitowany dług i inne obowiązki; różnicę uzupełnia kapitał własny. Bez obu stron nie da się ocenić kondycji banku.
Bank nie prowadzi osobnych kopert
Depozyt nie jest zapieczętowaną kopertą z nazwiskiem klienta, której bank nie może używać. Bank łącznie zarządza finansowaniem i aktywami: udziela kredytów, utrzymuje aktywa płynne, wykonuje płatności i zakłada, że zwykłe wpływy częściowo zrównoważą wypływy. Umożliwia to finansowanie gospodarki, ale tworzy ryzyko kredytowe i płynności.
Równie nieprecyzyjne jest stwierdzenie, że bank bierze konkretny depozyt jednego oszczędzającego i przekazuje go konkretnemu kredytobiorcy. Udzielenie kredytu może stworzyć nowy depozyt. Późniejsza płatność do innego banku może jednak wymagać rezerw lub innego finansowania, dlatego liczy się cały bilans i sieć banków.
Płynność to nie wypłacalność
Bank płynny potrafi terminowo realizować płatności i wypłaty. Bank wypłacalny posiada aktywa, których wartość po uwzględnieniu strat przewyższa zobowiązania. Instytucja może mieć dobry długoterminowy kredyt, lecz chwilowo zbyt mało dostępnych rezerw — to problem płynności. Jeśli wiele kredytów nie zostanie spłaconych, a straty pochłoną kapitał, pojawia się problem wypłacalności.
Regulacje obserwują więc kapitał i płynność, a banki centralne mogą pod określonymi warunkami dostarczać płynność pod zabezpieczenie. Systemy gwarancji depozytów chronią uprawnionych deponentów do ustawowych limitów danego kraju. Nie są ubezpieczeniem każdego aktywa finansowego ani dowodem, że bank nie może upaść.
- płynność: zdolność do zapłaty we właściwym czasie
- wypłacalność: wystarczająca wartość aktywów do pokrycia zobowiązań
- kapitał własny: warstwa właścicieli, która jako pierwsza pokrywa straty
Depozyt, piecza nad Bitcoinem i kontrola kluczy
Bitcoin w portfelu, którego klucze kontroluje wyłącznie użytkownik, nie jest księgowym zobowiązaniem banku. Usuwa to ryzyko kredytowe banku, lecz dodaje bezpośrednie ryzyko utraty, kradzieży lub błędnej kopii kluczy. Sieć nie ma formularza, który automatycznie cofnie omyłkowy przelew z prawidłowym podpisem.
Gdy bitcoin pozostaje na giełdzie lub u powiernika, interfejs może przypominać rachunek bankowy. Charakter prawny roszczenia, oddzielenie majątku, metoda przechowywania i skutki upadłości zależą od umowy i jurysdykcji. Hasło „nie twoje klucze, nie twoje monety” wskazuje ryzyko kontrahenta, ale samo nie rozwiązuje praktycznych zagrożeń własnej pieczy.